close
تبلیغات در اینترنت
دژ استوار شهر
بیرجند خبر

پشتیبانی آنلاین

تقویم شمسی

تبلیغات

آمار سایت

  • افراد آنلاین : 1
  • بازديد امروز : 492
  • بازديد ديروز : 589
  • آي پي امروز : 19
  • آي پي ديروز : 20
  • ورودی امروز گوگل : 0
  • ورودی گوگل دیروز : 0
  • بازديد هفته : 1,128
  • بازدید ماه : 3,470
  • بازدید سال : 28,525
  • كل بازديدها : 94,967
  • ای پی شما : 54.163.20.57
  • مرورگر شما :
  • سیستم عامل :
  • كل کاربران : 0
  • كل مطالب : 268
  • كل نظرات : 1
  • امروز : چهارشنبه 23 آبان 1397

اطلاعات کاربری

عضو شويد
فراموشی رمز عبور؟

نام کاربری :
رمز عبور :


عضویت سریع
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
نام اصلی :
کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد

آخرین عناوین

بر فراز تپه ای بلند با دامنه ای که درختانش سر به فلک کشیده اند چون دژی استوار به تماشای شهر نشسته است.  
پله پله در میان بافت قدیمی شهر تو را بالا می برد به راهی که با حصارهای فلزی به دری بزرگ و چوبی می رسی. در دو طرفش دو برج ساخته شده است که از سمت چپ به واسطه  پله های متعدد به بوستان قلعه منتهی می شود.
از در چوبی که بگذری با محوطه ای وسیع روبه رو می شوی که سکویی دایره ای و پلکانی در وسط آن جا گرفته است. در بخشی دیگر چند آلاچیق چوبی جلوی دیوار بلند کاهگلی برجسته قرار گرفته است. 
حوض آبی رنگ و فواره اش تصویری جدید در تاریخ قلعه است، باغچه های مستطیلی با آجر و خشت روبه روی آلاچیق ها و دو طرف سکو نمایی جدا از قلعه قدیمی ایجاد کرده است.
4برج و 2بارو 
با هرگامی که بر می داری شن های درشت زیرپایت جابه جا می شود، مصالح در سمت راست قلعه و کنار غرفه ها ادامه ساخت وساز را نشان می دهد. برای رفتن به برج های قلعه فقط یک راه وجود دارد. 
پله ها از راهروهای باریک شروع و به اتاقک های دیده بانی ختم می شود جایی که سال ها پیش، چشم نگهبانان از بلندی اطراف را زیر نظر می گرفت. 
روشنایی از نورگیرها به داخل می تابد. فاصله بارو تا برج بعدی راهروی باریکی است که حصار فلزی دارد در حالی که به راحتی از کنار آن صحن قلعه دیده می شود.
 از اتاقکی و روزنه هایی روبه شهر حرکت هر جنبنده ای را می توان از این بالا دید. از بالای در ورودی قلعه و بعد از چند پله اتاقک نگهبانی دیگری قرار دارد. در این مسیر با عبور از هر برج به طبقات بالاتر می رسی و همه این برج ها به واسطه پله هایی با ارتفاع و عرض کم به هم متصل می شود و کمان نگاهت از روزنه های بزرگ برج سمت راست به نمای خانه های قدیمی شهر خیره می ماند.
از اینجا تمام شهر در قاب نگاهت جامی گیرد، از یک طرف بادگیرهایی که روی سقف های گنبدی قرار دارد و از سوی دیگر آپارتمان های سر به فلک کشیده و خطوط باریک خیابان های موازی تصویری است که از روی این تپه بلند درست به موازات در ورودی قلعه بیرجند به چشم می خورد.
در یک سمت قلعه تا چشم کار می کند بافت قدیمی شهر با همان ناودان های فلزی قدیمی و پنجره هایی که از میان خشت های خانه ها رو به قلعه باز می شود و از طرف دیگر درختان کاج سربه فلک کشیده بوستان توجهت را جلب می کند. مسیر هر برج تا بارو یا برج بعدی ده ها روزنه دارد و شاید 50متر طول مسیر باشد که به راحتی می توان نمای شهر را به تماشا نشست و به نظر می رسد برج سمت چپ بزرگ ترین برج قلعه است. اتاقکی با سقف گنبدی دو جایگاه برای استراحت نگهبانان دارد و پله هایی که به طبقه بالاتر می رسد، همان جایی که تمام شهر در محور نگاهت قرار می گیرد.
آنچه جالب به نظر می رسد فضای دایره ای شکل داخل هر برج و بارو است و غرفه هایی دنج برای استراحت با روزنه هایی برای دیده بانی که در همه مشترک است.
سایه نرده های فلزی روی دیوارهای قلعه بلند و بلندتر می شود، غروب نزدیک است.
از تنها دریچه یکی از برج ها که در سمت چپ و روبه روی در ورودی و رو به بوستان قلعه قرار دارد به خوبی می توان رفت و آمد مردم و خودروهای داخل میدان امام حسین(ع) را دید. قلعه 4برج دارد و دو برجک برای دیده بانی اما به گفته مدیر پایگاه بافت تاریخی بیرجند این قلعه در گذشته ها 7 برج داشته که 6 برج آن باقی مانده است و مرمت بنا در سال 78 با تلاش شهرداری بیرجند شروع شد. 
قلعه بیرجند با وسعتی بیش از 3هزار مترمربع در دوره صفویه ساخته شده و در واقع هسته اولیه شهر بیرجند محسوب می‌شود، البته برخی نیز بنای این قلعه را به پیش از آن دوره نسبت می‌دهند. این بنا از خشت، گل و چینه ساخته شده و از دوره صفویه تا قاجاریه مردم شهر را در مقابل تهاجم دشمنان به ویژه ترکمن‌ها و ازبک‌ها محافظت می‌کرد. 
این قلعه در دوره قاجاریه به طور کامل بازسازی شد و مورد استفاده قرار گرفت وبا توجه به شواهد موجود به وسیله نقب های زیرزمینی به نقاط مهم شهر مثل ارگ بهارستان، ارگ کلاه فرنگی و قنات قصبه مرتبط بوده است.
قلعه عظیم و قدیمی پایین شهر بیرجند کوهستانی واز نوع نظامی است. این همان نکته ای است که مدیر پایگاه بافت تاریخی بیرجند هم به آن اشاره می کند. 
این قلعه نه جای سکونت بلکه مکانی برای نگهبانی بوده و ساکنان این قلعه نگهبانانی بودند که وظیفه آن ها رساندن اخبار، تأمین امنیت و حفاظت بود.
در این قلعه آب و آذوقه نگهداری می‌شد تا در زمان حمله دشمن ساکنان شهر، تجار، پیشه وران، افراد مهم و فرماندهان با خانواده‌های خود و دارایی هایی منقول از طریق نقب‌هایی که تعبیه شده بود، به قلعه پناه برند. این نقب‌ها از قلعه به خانه اشراف و افراد حکومتی مرتبط بوده و همچنین مرکز محلات از جمله محله سرو و مسیرهای متعددی مانند ارگ بهارستان و ارگ کلاه فرنگی را شامل می‌شد.
در تملک شهرداری
به گفته «نصرآبادی»، قلعه بیرجند سال 85 به شماره 5146 در فهرست آثار ملی ثبت شد و از ابتدا تملک این مکان با شهرداری بیرجند بوده و میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری بیشتر نقش ناظر فنی را تاکنون داشته و این در حالی است که در سال های اخیر کاربری قلعه به سفره خانه سنتی تغییر یافته است.
سکو، باغچه ها و اتاقک های چوبی و خشتی بعد از تغییر کاربری ایجاد شده اما میراث فرهنگی بر استفاده از مصالح استفاده شده سنتی نظارت داشته است ولی آنچه به نظر عجیب می رسد اجرای عملیات گازکشی در این بنای تاریخی است که نصرآبادی آن را غیر مجاز نمی داند.
بافت قدیمی 
بیرون و مقابل در ورودی، چند قدم پایین تر عبور همسایه ها از کوچه ای کم عرض درست روبه روی قلعه نگاه را جلب می کند، وارد کوچه که می شوی هنوز تیر برق های چوبی تکیه گاه سیم های برق است و کف کوچه با همان شیب تند آسفالت شده است. 
در طول مسیر خانه های قدیمی  با سقف های گنبدی و دیوارهای فرسوده دیده می شود که به گفته اهالی میراث فرهنگی اجازه مرمت خانه ها را با مصالح جدید نمی دهد و باید با همان مصالح سنتی برای مرمت بناها اقدام کرد. به توصیه یکی از اهالی مسیر کوچه را با کمی پیچ و تاب به سمت پایین می آییم و باز به کوچه ای می رسیم که  باید دور بزنیم و کمی جلوتر با گذراندن پله ها به جای اول یعنی روبه روی در قدیمی قلعه می رسیم . 
«نصرآبادی» صحبت ساکنان بافت تاریخی را تایید می کند ضمن آنکه چنانچه خانه ای در فهرست آثار ملی ثبت شده باشد باید توسط میراث فرهنگی مرمت شود اما بقیه ساکنان با مالکیت خصوصی و عمومی باید در بحث نما و ارتفاع سازی همه ضوابط را رعایت کنند.
پایین قلعه سال گذشته با اعتباری حدود  900میلیون تومان سنگفرش شده است و اگر در سال جاری هم اعتباری اختصاص یابد میراث فرهنگی کار را با همکاری دیگر اداره ها ادامه می دهد.
نقب ها افسانه نیست
وقتی از صحت و سقم وجود نقب های  قلعه و اتصال آن ها به ارگ کلاه فرنگی و بهارستان می پرسیم معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری وجود نقب ها در قلعه بیرجند را تایید می کند و می گوید: موضوع واقعیت دارد و در گذشته این راه های زیرزمینی به مجموعه های پایین دست قلعه متصل بود.
«شریعتی منش» تصریح می کند: در عملیات شهرسازی و خیابان کشی های سال های اخیر، این مسیرها مسدود شده  طوری که دو سال قبل در یک طرح پژوهشی - تحقیقاتی، کاوشی در این نقب انجام شد که به در بسته خورد. به گفته وی، هنوز مسیر زیادی از نقب  های زیرزمینی کاوش نشده بود که باستان شناس طرح  با دیوار زیرزمین منزل یکی از  ساکنان محله برخورد کرد و متوجه شدیم که همه حفره های زیرزمینی مسدود شده و قابل بازسازی و مرمت نیست.
 او اولویت را حفظ بنای قلعه می داند و می گوید: به همین دلیل تا دوسال پیش برای حفظ نقب ها فعالیتی انجام نشد و قلعه بیرجند مرمت شد. وی با تاکید بر این نکته که تاکنون هیچ تخریبی در قلعه بیرجند از طرف شهرداری که تملک قلعه را بر عهده دارد انجام نشده است، می گوید: بهتر است کاربری قلعه ازسفره خانه به یک چایخانه کوچک سنتی تغییر پیدا کند تا نگاه گردشگران به قلعه به عنوان بنایی تاریخی که به تمام شهر اشراف دارد متمرکز باشد.
وی با اشاره به این که بخشی از درآمد سفره خانه با نظارت میراث فرهنگی صرف مرمت بنا می شود، اضافه می کند: گردشگران زیادی در ایام نوروز از بنای قلعه بازدید می کنند که در حال حاضر آمار دقیقی در دست نیست، به علاوه در طول سال هم تورهای دانش آموزی از استان و دیگر نقاط کشور از بنا بازدید می کنند. وی در مورد مرمت خانه های اطراف هم می گوید: در این زمینه باید شهرداری اقدام کند مگر این که خانه ها تاریخی و در فهرست آثار ملی ثبت شده باشد.
وی در مورد تملک بنا توسط شهرداری توضیح می دهد: تملک بنا مهم نیست و میراث فرهنگی تمایلی به تملک ندارد، مهم حفظ بنا و مرمت آن بر اساس ضوابط تعیین شده این اداره  است و اکنون قلعه بیرجند میراث ماندگار پیشینیان با اقتدار بر تپه ماهوری بزرگ ایستاده و زنده است.